cinematheek

Rotterdam Classics

Engagement

De jaren zeventig

Terwijl de wederopbouw van Rotterdam was voltooid en de stad zich grootschalig had uitgebreid, waren de oude wijken in verval geraakt en verpauperd. Bewoners kwamen in opstand en maakten op alle mogelijke manieren hun meningen kenbaar. Zo werd de stadsvernieuwing op de agenda gezet, in Rotterdam en in Nederland als geheel.

Ook film speelde hierbij een rol. Het was hét middel om de bewustwording onder bewoners en bestuurders te vergroten en om bewonersparticipatie te stimuleren. Bovendien heeft de ervaring die de filmmakers zo opdeden in ruime mate bijgedragen aan de ontwikkeling van de film in Rotterdam.

Drie films uit de jaren zeventig worden ingeleid door Floris Paalman:

Wijk 20

Frans Peter Verheijen, Adriaan Staal
1974 | 29 minuten
De problematiek in de oude wijken kreeg de nodige aandacht in de media. Daarnaast waren er ook individuele initiatieven. Zo besloten de fotografen Frans Peter Verheijen en Adriaan Staal tot het maken van een filmische impressie van de woonwijk Feijenoord. Gedraaid op grofkorrelige zwart-wit film resulteerde dit in een indringende documentaire in cinéma-vérité stijl. De film bevat diverse sfeervolle opnamen van de wijk, inmiddels historische beelden. Daarnaast vertellen bewoners over hun omgeving, terwijl de camera ze close-up portretteert, of juist staande voor hun woning. Ook de omstreden wethouder Jettinghoff komt aan bod. Geheel conform de tijdsgeest gaan de bewoners tenslotte de straat op om hun onvrede duidelijk te maken.

Crooswijk Journaal

Bob Visser | 1976 | 5 minuten
Begin jaren zeventig waren het Lijnbaancentrum en De Lantaren pioniers op het gebied van video. Door hun samenwerking ontstond vervolgens het Videocentrum. Ten behoeve van stadsvernieuwing en bewonersparticipatie werden voor diverse maatschappelijke organisaties opdrachten uitgevoerd. Video bleek daartoe uitermate geschikt, en zo werd ook het Crooswijk Journaal gemaakt. In deze aflevering wordt na een tragisch incident door bewoners actie ondernomen; men sloopt een schutting om zodoende de gemeente te dwingen tot het nemen van maatregelen.

‘t Is gewoon niet mooi meer

Hans de Ridder, Dick Rijneke | 1976 | 49 minuten
De protesten die sinds 1970 waren begonnen zorgden voor een kentering in het overheidsbeleid. Er werd een begin gemaakt met het opkopen van panden, om te renoveren of te slopen en nieuwbouw te realiseren. Om de gemeentelijke plannen uit te leggen en om bewoners hierbij actief te betrekken werd besloten tot het vervaardigen van een film.
Middels voortreffelijk camerawerk van Rijneke, vergezeld van commentaar door bewoners, wordt de dramatische teloorgang van de oude wijken getoond. Daartegenover staan de nieuwe plannen, kleinschalig qua opzet, maar groots qua idealen, waar door verschillende ontwerpers aan wordt gewerkt. Hierbij plaatsen de filmmakers, op kritische wijze, het een en ander in een breder kader van stedelijke ontwikkeling in het algemeen. Daaruit blijkt dat nog extra maatregelen vereist zijn - iets wat de filmmakers niet in dank werd afgenomen.